TESEV’in Ortadoğu ülkelerinde, “Türkiye algısı-2013” araştırması ilginç sonuçları ortaya çıkardı. Araştırmaya göre olumlu algı düzeyi düşerken Arap Baharı’na yönelik olumsuzluk artıyor.
Celal ÇETİN
Birleşik Arap Emirlikleri 2013 yılında yüzde 67 ile en çok olumlu algılanan ülke. İkinci sırada yüzde 64 ile Çin, üçüncü olarak ise yüzde 60 ile Suudi Arabistan yer alıyor. 2011 ve 2012 yıllarında sırası ile yüzde78 ve yüzde 69 ile ilk sırayı alan Türkiye ise 2013’de yüzde 59 ile dördüncü sırada yer alıyor. Türkiye’nin ardından beşinci sırada yüzde 57 ile Lübnan geliyor.
Katılımcıların yüzde 43’ü Suudi Arabistan’ın, yüzde 42’si Mısır’ın, yüzde 39’u Türkiye ve Katar’ın mezhebe dayalı bir dış siyaset izlediğini ifade ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri bu sekiz ülke arasında yüzde 31 ile en son sırada. Bu sonuçlardan Türkiye’nin dış siyasetinin mezhebe dayalı olduğunu düşünenlerin oranının 2012 yılına göre 11 puan arttığı görülüyor.
Bugün ülkelerinin içinde bulunduğu durumu bir yıl öncesine göre daha kötü bulanların oranı en fazla Lübnan ve Filistin’de. Lübnan’da katılımcıların yüzde 81’i, Filistin’de ise yüzde 73’ü bugün ülkelerinin daha kötü durumda olduğunu belirtiyor. Libya’dan katılımcıların değerlendirmesinde de belirgin bir değişiklik görülüyor. 2012 araştırmasında bugünü bir yıl öncesine göre olumlu değerlendirenlerin oranı yüzde 75 iken, 2013’te bu oran yüzde 43’e düşmüş. 2012-2013 karşılaştırmasında bugünü daha iyi görenlerin oranının arttığı tek ülke İran. 2012’de katılımcıların yüzde 14’ü bugünü daha iyi bulurken, bu oran 2013’te yüzde 37’ye çıkmış.
ARAP BAHARI
Arap Baharı’nın değerlendirilmesi yapıldığında, bu dönemin ülkeleri için iyi olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 37. Üç yıllık sonuçlara bakacak olursak Arap Baharı’nın giderek daha olumsuz algılandığını söylemek mümkün. 2011-13 sonuçları arasında 15 puanlık düşüş var.
Arap Baharı sürecinde belirli aktörlerin rolü konusunda Katar (yüzde 39), Çin (yüzde 38), Rusya (yüzde 38) ve Türkiye’nin (yüzde 37) hemen hemen aynı oranlarda olumlu rol oynadığı düşünülüyor. Ancak bu üç ülkenin üç yıllık değerlendirmesine göre Türkiye’nin rolünü olumlu bulanların oranı yıldan yıla azalırken, Rusya ve Çin’in rolünün bir yıl öncesine göre daha olumlu değerlendirildiğini görmek mümkün.
Türkiye’ye dair değerlendirmede 2011-2013 yılları arasında 19 puanlık bir gerileme söz konusu. Bu gerilemede Mısır’dan katılımcıların cevaplarının etkili olduğu söyleyebilir. 2011’de Mısır’dan katılımcıların yüzde 67’si Türkiye’nin rolünü olumlu bulurken bu oran 2012’de yüzde 50’ye, 2013’te ise yüzde 37’ye düşmüş. Türkiye’nin rolünün en olumlu görüldüğü yer yüzde 76 ile Libya.
Türkiye’nin daha fazla rol oynamasını destekleyenlerin oranı ise yüzde 60. Son üç yıla bakılınca bu oranın kademeli olarak azaldığı görülüyor. 2011’de yüzde 71’ken, 2012’de yüzde 66 oluyor. Mısır, Suriye, Körfez ülkeleri ve Libya’dan katılımcılar 2012 yılına göre Türkiye’nin bölgede daha büyük bir rol oynamasını daha az destekliyor.